Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde ormandaki kuşlar uyur iken, nehirdeki sular akar iken.. Keloğlan yine işsiz güçsüz Çankırı’da köyün meydanında dolaşırmış. Bir gün köyün yaşlılarından biri Keloğlan’a yaklaşmış.

Keloğlan, dağın arkasında koca bir tuz mağarası var halk tuz ihtiyacını şehrin buradan karşılıyor, ama kimse en derine kadar giremiyor. İçerde saklı hazineler olduğundan söz ediyorlar. Ama mağaraya girenin çıkamadığı söylenir. Cesaretin varsa bir dene demiş.

Keloğlan’ın gözleri parlamış: Benim neyim eksik? Karadumanım var, aklım var. Hazine bulursam Karadumanıma nenemin köy evinin yanına büyük bir ahır yaptırırım, nenemin evini yenilerim, köydeki tüm yoksullara yardım ederim diye düşünmüş.

Keloğlan mağaraya gitmeye karar verince önce nenesinin yanına gitmiş.
Nene, köyün büyükleri mağaranın içinde hazine var diyorlar. Ben Karadumanımla gidip bakacağım.

Ninesi de ona: Aman oğlum, sakın açgözlü olma. Ne bulursan köyle paylaş. Ve her daim doğruyu söyle, o zaman zarar görmezsin, demiş. Keloğlan da nenesinin elini öpmüş, duasını almış, nenesi ona dualar okuyup üflemiş ve öyle yola koyulmuş.

Keloğlan tuz mağarasının girişine gelmiş, hadi Karaduman biz bu hazineyi bulalım hepimizi kurtaralım demiş, mağaranın içine girmişler sağa bakmışlar sola bakmışlar her yer tuz içerisi buz gibi soğukmuş. Keloğlan yürüdükçe Karaduman peşinden geliyormuş. Keloğlan Karaduman’a yanında getirdiği elma ve havucu vermiş, Karaduman onları bir güzel yemiş. Yerler su ile dolu olduğu için, Keloğlan daha sonra Karaduman’a bindi ve yola koyuldular. Karaduman tuz kristaline yaklaşıp biraz tuzdan yalamış, Keloğlan da tadına bakmak istemiş hem mineralli hemde lezzetli bir tuzmuş. Keloğlan tuzdan biraz yalayınca mağara birden uğuldamaya başlamış.

Tam o sırada bembeyaz taşlar birleşmiş, dev gibi bir gölge yükselmiş. Keloğlan ve Karaduman’ın karşısına koca bir Tuz Adam çıkmış.

Gözleri ışık gibi parlayan, bedeni koca tuz kristal bloklarından yapılmış bu dev, gür bir sesle haykırmış: Kimdir benim tuzumdan yiyen? Kimdir mağaramın tuzlarını bozan? Benim adım Keloğlan. Amacım ne altın ne gümüş. Neneme ev, Karaduman’a ahır, köyümdeki yoksullara tuz götürmek isterim. Senden izinsiz almadım, yalnızca tattım. Tuz Adam gözlerini kısarak bakmış, gür sesi mağarayı inletmiş:
Nice kişi geldi, açgözlülüğünden tuza döndü. Senin kalbin temizse sana izin veririm.

Tuz Adam’ın gözleri şimşek gibi parlamış.
Keloğlan! demiş. Sana bir soru soracağım. Eğer doğru cevabı verirsen, bu mağaradaki en değerli tuz kristallerinden sana vereceğim. Ama yanlış cevaplarsan, buradan çıkamazsın.

Keloğlan derin bir nefes almış, Karaduman’ın kulağına fısıldamış:
Korkma dostum, doğruyu söyleyen kaybetmez.

Tuz Adam sormuş:
Söyle bakalım Keloğlan, dünyada her insanın yediği ama kimsenin doymadığı şey nedir?

Keloğlan biraz düşünmüş, sonra gülümsemiş:
Tuzdur efendim! Azı yemeğe lezzet katar, fazlası tadını bozar. İnsan onsuz yaşayamaz ama asla ‘yeter’ demez.

Tuz Adam kahkahalarla gülmüş, mağaranın duvarları titremiş:
Doğru söyledin Keloğlan! Sen hazine değil, insanlara fayda arıyorsun. İşte sana en değerli tuz kristallerimden bir sepet dolusu veriyorum. Bunlar köyüne bereket getirecek, hastalara şifa olacak.

Bir anda koca elleriyle bembeyaz, ışıl ışıl parlayan tuz kristallerini Keloğlan’ın önüne bırakmış. Keloğlan teşekkür etmiş, Karaduman’a yüklemiş. Sağ olasın Tuz Adam. Bu iyiliğini köyümdeki herkesle paylaşacağım.

Keloğlan, Karaduman’ın heybesine Tuz Adam’ın verdiği beyaz parlayan kristalleri yüklemiş. Mağaradan çıkarken dönüp arkasına bakmış: Merak etme Tuz Adam, sana söz veriyorum, bu tuz kristallerini herkese paylaşmak için kullanacağım.

Tuz Adam gülümsemiş, dev gibi bedeni yavaş yavaş kaybolup tuz duvarlarına karışmış. Mağara sessizliğe bürünmüş.

Keloğlan ve Karaduman saatler süren yolculuktan sonra köylerine varmışlar. Önce nenesinin evine koşmuş:
Nenecim! Allah’ın izniyle tuz kristalleri getirdim. Evin de ahırın da yapılacak, köyümüz de bolluğa kavuşacak.

Ninesi sevinç gözyaşları dökmüş, ellerini açıp dua etmiş:
Helal olsun sana oğlum. Senin gibi akıllı, iyi niyetli biri bu köye bereket getirirdi zaten.

Ertesi gün Keloğlan bütün köy halkını meydana toplamış. Tuz kristallerini çıkarıp:
Bunlar benim değil, hepimizin. Sizlere paylaşmak benim görevim, Tuz Adam’ın mağarasından sizlere getirdim demiş. Köylüler sevinç içinde tuzları almış, yemeklerine katmış, hastalar şifa bulmuş. Nenesi için ev yenilenmiş, Karaduman için koca bir ahır yapılmış. Herkes mutlu yaşamış…

Bir varmış, bir yokmuş. Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde, koca çam ağaçlarının yer aldığı dağların gölgesindeki bir Anadolu köyünde Keloğlan yaşarmış. Kafasında bir tutam saçı bile olmayan meraklı iyi kalpli keloğlan, sevgi dolu ninesiyle birlikte, tahta kaplı, küçük ama sıcacık bir kulübede yaşarmış.

Her sabah güneşin ilk ışıklarıyla uyanır, kovasına su doldurur, bahçedeki tavuklara yem serper, ardından ninesinin kahvaltısını bekler, neşeyle sofraya otururmuş. Fakat Keloğlan’ın en büyük tutkusunun, kışın soğuğunu içten ısıtan tarhana çorbası olduğu dillere destanmış. Keloğlan’ın ninesi tarlada çalışmak için başka bir köye gitmesi gerekiyormuş. Keloğlanda bu lezzetli çorba olmadan kışı nasıl geçireceğini düşünüp duruyormuş, ah nenem bana bu çorbayı yapmayı öğretip gitseydin demiş. Nenesi: Evladım bu benim özel tarifim sende bu tarifi ben gelene kadar bulacağına inanıyorum demiş,

“Çok çalışacaksın; tavukları yemsiz, sobayı odunsuz, hayvanları otsuz bırakmayacaksın. Her gece erken yatıp, her sabah erkenden kalkacaksın; tarifi de öğrenmiş olacaksın.”

Keloğlan nenesine bakıp gülümsemiş, ben böyle nasıl öğreneceğimki demiş. Ertesi gün olmuş Keloğlan gece erken uyuduğu için erkenden uyanmış, güne Bismillahirrahmanirrahim ile başlamış, nenesinin dedikleri aklına geliyormuş. Nenesinin dün yaptığı hamurları pişirmeye başlamış, arasına köy peyniri, yanına da zeytin koyup yemeye başlamış. Ah ah demiş şimdi buradan bir çorba olsa ne de güzel giderdi demiş. Olsun nenemin gizli tarifini bende öğrenicem çok çalışıcam demiş, bir yandan da çorba yapmaya girişmiş. Kurumuş tarhana karışımından bir avuç almış, küçük bir kâsede sıcak suyla ezmeye başlamış.

Tarhanayı biraz suda erittikten sonra tencereye iki bardak su koymuş, ocağa almış. Su kaynamaya başlayınca tarhanayı yavaşça içine dökmüş, bir yandan da tahta kaşıkla karıştırmaya devam etmiş.

Ama heyecanla hareket ettiğinden, tuzunu biraz fazla kaçırmış, üstüne bir de kıvamını kontrol etmeden tarhanayı fazla koymuş. Çorba ya çok katı ya da çok tuzlu olmuş, bir türlü ayarı tutmamış.

Keloğlan kaşığı alıp tadına baktığında yüzünü buruşturmuş:

“Ah ah! Bu tarhana çorbası değil, sanki tuzlu bulamaç oldu! Nenem olsa şimdi gülerdi halime…” demiş.

Ama hemen pes etmemiş.

“Olsun Keloğlan Nenen çok çalışmanı boşuna söylemedi! Denemeye devam et. Bir kerede olacak değil ya bu işler.”

Dışarı çıkmış, kümesin kapısını açmış, elindeki yem kovasını yere dökmüş. Tavuklar koşa koşa dışarı çıkmış, yemleri yemeye başlamışlar. Bu tavuklar ne yavaş yiyor böyle diye söylenmiş, tavuklarında başında durması gerekiyormuş ya kurt gelir kaparsa diye. Bir anda nenesinin sesini duymaya başlamış, sabrı olmayan lezzetli çorba yapamaz evladım demiş. Allah Allah demiş, nenemi çok özledim herhalde sesini duymaya başladım demiş. Daha sonra tavukları kümese koymuş, dışarısı çok soğukmuş, kömürlükteki odun parçalarını elleri üşüye üşüye toplamış, evdeki şömineyi yakmak için odunları dizmiş. Yakmak için kibrit aramaya başlamış. Sandıkları karıştırmış, çekmeceleri açmış. Nihayet eski bir kutunun içinde birkaç çöp kibrit bulmuş. Sevinçle şöminenin başına geçmiş.

Ama ilk kibrit sönmüş. İkinci kibrit kırılmış. Üçüncüsünü de yanlış yerinden yakmış.

Tam o anda yine nenesinin sesi gibi bir şey duymuş:

“Evladım… sen kibritleri aradın, buldun
Odunları tek tek taşıdın, yığdın…
Ellerini üşüte üşüte çalıştın.
Şimdi sıra geldi en önemli kısma:
Dikkat ve emeği birleştirme zamanı.”

Keloğlan o an durup düşünmüş.

Ben şimdiye kadar hep hemen her şey olsun istedim… çorbayı hemen içmek istedim, ateşi hemen yakmak, ama aslında, odunu taşırken, kibriti ararken, ellerim üşürken, hep çalışıyordum. Nenem demek bunu anlatmak istemiş.”

Yüzüne hafif bir tebessüm yerleşmiş. Dördüncü kibriti eline almış bu kez dikkatle.

Kibriti yavaşça kutuya sürtmüş. kıvılcım çıkmış alevi yavaşça kuru odunların arasına atmış.
Odunlar önce çıtırtı çıkarmış, sonra nar gibi yanmaya başlamış. Ateş yükseldikçe içi ısınmış. Ama bu kez yalnızca vücudu değil, kalbi de ısınmış.

“Emek olmadan hiçbir şeyin kıymeti yokmuş…” demiş kendi kendine.
“Tarhana çorbası da sadece tarif değilmiş; bir ömürlük gayretin, emeğin ve sevginin karşılığıymış.” Nenesinin ne demek istediğini daha iyi anlamış. Mutfağa geçmiş ve nenesinin tarifi gibi bir çorba yapabilmiş ve göstermek için Nenesini sabırsızlıkla beklemiş…. son.